Şenil ipliği yumuşak
ve güzel görünümünden dolayı kumaş dizayncılarının ve üreticilerinin
tercihidir. Bu yumuşak ve güzel görünümüyle her gün binlerce firma
tarafından kullanılmaktadır. Triko sektöründe süveter,kazak,bayan
ve erkek dış giysilerinde nakış ve dokuma sektöründe koltuk döşemelerinde,
perde kumaşlarında, battaniye ve yatak örtüsü üretiminde, halı üretiminde
ve oto kılıfı gibi birçok sektörde kullanılmaktadır.
Şenil ipliği 1970'den beri ticari olarak üretilmektedir. İlk yıllarda
Şenil makinalarında Şenil'in değişik karakterlerde ticari üretimi
yapılıyordu.Kuzey Amerika ve Avrupa'da 1990'ların başından itibaren
modern makinalarla Şenil ipliği üretilerek, günümüzün güzel ve güvenilir
ipliği olarak popülerliğini arttırmıştır.
Şenil ipliğinin popülerliği diğer fantezi ipliklere göre oldukça
fazla artmış hatta bu iplikle ilgili dünyada merkezi İsviçre'de
bulunan CIMA adında sadece Şenil iplik üreticilerinin üye olabildiği
bir dernek bile kurulmuştur. Şenil ipliğinin imalatı diğer ipliklerin
imalatından farklıdır. Üretim esnasında büyük dikkat gerektirir.
Şenil kullanış biçiminden dolayı doğal görünümü için havın eksikliği
ve ipliğin mukavemeti ile hacmi arasındaki ilişkinin Şenilin son
halinde de aynı kalması için dikkat etmek gerekir. Aşağıdaki bilgiler
ve teknik özellikler Şenil imalatçılarının yöntemlerine göre belirlenmiştir.
Bu yöntemler uygulandığında güzel görünüşlü ve kaliteli Şenil ipliği
elde edilebilir.
ŞENİLİN OLUŞUMU: Şenil ipliği kısa elyaftan imal edilen bir
yada iki iplik ile uzun elyaftan imal edilen dört adet ipliğin birbiriyle
bükülmesiyle elde edilir. Kısa elyaftan imal edilen iplik Şenil
ipliğinin havını oluştururken, çok bükülmüş uzun elyaftan imal edilen
iplik Şenil ipliğinin kilidini oluşturur. Şenil ipliği, ipliğin
birçok çeşidinden üretilebilir. Genel olarak kullanılan pamuk,viskon,akrilik,
polyester ve polipropelendir. Şenil ipliği 0,2 numaradan 12 numaraya
kadar farklı numaralarda yapılabilir.
İMALAT SÜRECİ: Şenil ipliği ortadan ve yandan gelen ipliklerle
makinanın dizaynına göre birbirleriyle bükülerek imal edilir. İmalat
boyunca ortadan gelen iplik genellikle paslanmaz malzemeden imal
edilen kalibrenin etrafına sarılır. Bıçak ortadan gelen ve kalibrenin
etrafına sarılan ipliği kısa aralıklarla keser. Köşeden gelen iplikler
driver'ların üzerinden geçerek kısa kesilen ipliklere baskı yapar.
Sonuçta iplik geleneksel bilezikli iğ mekanizması ile masuraya sarılır.
Bu büküm yönteminde köşeden gelen iki iplik bükülür ve ortadaki
kısa aralıklarla kesilen iplik onların arasına sarılır. Kalibrenin
numarası,ipliğin numarasını ve havların uzunluğunu belirler. Ayrıca
ortadaki ipliğin kalınlığı ve yandan gelip onu besleyen ipliklerin
kalınlığı ipliğin son numarasını belirler.
ŞENİL İPLİĞİN KALİTE TOLERANSI: Şenilin oluşum sürecinin
sonucunda ürün ve büküm değerleri diğer imalat süreçleri ile karşılaştırılmıştır.
Ürün ve büküm değerlerinin toleransları aşağıda verilmiştir.
ULUSLAR ARASI ŞENİL NUMARA VE KALİTE TOLERANSLARI
Ürün/Verim (% ±)
20.0
10.0
6.0
4.0
2.0
Büküm (% ±)
20.0
10.0
6.0
4.0
2.0
ŞENİL İPLİK İMALATI:
Şenil imalatı iki adımdan oluşur. Birinci adımda Şenil ipliği,
Şenil makinasındaki masuralarına sarılır. İkinci adımda tekrar şenil
bobinlerinden konik veya boya bobinlerine sarılır. Elektronik optik
göz ikinci adımda kullanılır. Optik gözün kesme hassasiyeti minimum
3 mm.ayarlanmalıdır. Optik göz ipliği kestiği anda aktarma makinası
durmalıdır. Optik göz %100 aktif olmalıdır.
HATALI İPLİKLERİN
ELEKTRONİK GÖZLE TEMİZLENMESİ: Elektronik optik gözün kullanılması
zorunludur. Bu durum,şenil üreticileri ve kullanıcıları tarafından
doğrulanmıştır. Bu sayede eksik havlar ortadan kaldırılır.
DÜĞÜM VE BİRLEŞTİRME:
Düğüm ve birleştirme işlemi Şenil ipliğin kullanımında kusur
yaratmaması için çok dikkatli bir şekilde yapılmalıdır. Bu basit
düğüm işlemi düzgün yapılmadığı taktirde Şenil ipliğinde sorun yaratabilir.
Bu yüzden Şenil ipliğini bağlamak için iki ayrı metot vardır. Birinci
metot merkezi düğüm metodudur. Kopan ipliğin iki tarafı da yeterli
miktarda soyulur. Merkez iplikleri iki kez birbirine düğüm atılır
ve düğüm atıldıktan sonra fazla uzun olan uçlar kopartılır. Boşluk
bırakılmadan havlar birleştirilmiş olur. İkinci metot;birleştirme,ekleme
yönteminde, şenilin kopan iki ucu 1,5'' veya 2'' inç uzunluğunda
birbirlerinin üzerine getirilir ve mekanik bağlama aleti ile birbirlerine
bağlanır. Bağlayan iplik ince filament naylon veya aynı cins ince
iplikten olabilir.
HAV YÖNÜNÜN ÖNEMİ:
Şenil imalatı boyunca havın tek bir yanını görüyoruz. Kumaşın içine
dokunduğu zaman Şenil ipliği farklı açılardan bakıldığında farklı
parlaklıklarda yansır. Biz buna ''yansıma etkisi'' diyoruz. Bu iyi
bir Şenil ipliğinden beklenen görünümdür. Bu durum hav yönü ve ipliğin
aktarılması ile ilgilidir. Şenilin son aşamasına kadar aktarma yönlerine
dikkat edilmelidir. Şenil ipliği üretilirken yada boyandığında iplikte
yansıma etkisinin görülmesi mümkün değildir. İplik dokunduğu zaman
kumaş halindeyken ipliğin gerçek yönü ortaya çıkar. Havın ''V''
görünüşünden veya havın ters ''V'' görünüşünden bakıldığında farklı
yansıma karakterleri görülür. İmalatın ilk adımında ipliğin ilk
yönü oluşur. Aktarma makinasında aktarılırken ipliğin ikinci yönü
oluşur. Şenil iplik üreticileri bütün bu adımları iyi takip etmelidir.
İpliğin tüm yönlerinin
aynı olması sonucunda kumaştaki yansımalarda aynı olacaktır. Şenil
iplik üreticileri imalat boyunca aynı hav yönünü korumalıdır. Örneğin
iplik delikli boya bobininde veya boyanmış iplik bobininde satıldı.
Eğer tekrar sarılması gerekiyorsa (daha sert veya yumuşak olması
için) iplik orijinal hav yönü görünüşünü koruması için iki kez aktarılmalıdır.
Eğer bu kural uygulanmazsa Şenil ipliği kumaş olarak dokunduğunda
kumaşta istenmeyen hatalı çizgi ve iz oluşacaktır.